توضیح اصطلاحات مهم پرواز برای فلایت سیمولاتور
این پست هم مربوط به نرم افزار شبیه ساز پرواز مایکروسافت یعنی Microsoft Flight Simulator است.
کسانیکه با این نرم افزار تازه شروع میکنند این مشکل را دارند که کلیدها را بلد نیستند و اگر هم بلد باشند نمیدانند چه کاری انجام میدهد.
در زیر مهمترین کلیدها برای نشستن و برخواستن ساده را توضیح میدهم. همچنین اصطلاحات مهم هم در زیر آمده است.
Stall
به معنای واماندگی است و زمانی اتفاق می افتد که نیروی وزن هواپیما به نیروی باد غلبه کند. ولی اگر غلبه کند چه میشود؟ هواپیما دچار Stall میشود و مانند یک گلوله ی سنگی به پایین میافتد. اگر سرعت شما بسیار کم باشد و یا با شیب و درجه ی بسیار زیادی سعود کنید و به بالا بروید دچار Stall میشوید. نقطه ی Stall در سرعت سنج هواپیماها نشان داده شده است و با خط قرمز متمایز میشود. البته باز بودن Flapها بر روی Stall تاثیرگذار است. یعنی هرچه Flap بیشتر باز باشد هواپیما دیرتر دچار Stall میشود.
اما اگر دچار Stall شدید باید چه کنید؟ باید سریع دسته های گاز را با کلید F4 در حالت MAX قرار دهید و دماغه هواپیما را بالا بکشید و به سرعت Flapها را باز کنید. برای باز کردن کامل Flapها F8 را بزنید و برای باز کردن تدریجی F7 را بزنید و معکوس این کلیدها به ترتیب F5 و F6 است.
OverSpeed
حالتی است که هواپیما از سرعت مشخص شده بالاتر برود. موتورهای هواپیمایی مانند بوئینگ 747 ممکن است سرعت های خیلی بالایی را بتوانند تحمل کنند ولی بدنه ی هواپیما در اولویت است و مثلا سرعت بالاتر از 350 Knots ممکن است به بدنه آسیب برساند پس شما نباید از سرعت های مشخص شده برای هر هواپیما تجاوز کنید. اگر چنین شد و پیام OverSpeed را دیدید سریعا موتورها را در حالت Idle یا همان بی استفاده قرار دهید که برای این کار باید F1 را بزنید و بلافاصله کلید / را برای چند ثانیه نگاه دارید تا Spoilerها باز شوند و سرعت کاهش یابد.
Spoiler
باله های کوچکی بر روی بالهای اصلی هستند که مانند ترمز عمل کرده و سرعت هواپیما را کم میکنند و در هنگام فرود هم باید از آنها استفاده کنید. توجه کنید در حین Take off یا پرواز نباید Spoiler باز باشد مگر در مواقع بسیار ضروری.
Spoiler با کلید / کاملا باز میشود و برای باز شدن خودکار آنها باید چند ثانیه قبل از فرود و وقتی که دیگر با Spoiler کاری ندارید و هنوز در هوا هستید کلیدهای LShift + / (L یعنی چپ) را نگاه دارید تا Auto Spoiler روشن شود و هواپیما به صورت خودکار پس از برخورد چرخها با زمین آنها را باز کند تا از سرعت کاسته شود و هواپیما دوباره از روی باند بلند نشود.
قبل از برخورد چرخها با باند اگر Spoiler باز باشد ممکن است یا هواپیما دچار Stall شوید و یا با قدرت زیادی به باند برخورد کند و آسیب ببیند.
توجه کنید که فقط بعضی از هواپیماها Spoiler دارند.
Flaps
باله هایی در زیر بالهای اصلی (Wings) هستند که طبق درجه بندی خاصی باز میشوند. این باله ها جریان هوای زیر بال را تغییر میدهند و سبب میشوند هواپیما زودتر بتواند از باند جدا شود و یا دیرتر دچار Stall شود.
مقدار باز بودن Flap در زمان Take off باید 10 باشد و هنگام فرود هم 20. البته اگر باند پرواز کوتاه باشد باید بیشتر Flap باز کنید. همیشه Flap را سریعا بعد از بستن چرخها ببندید و در هنگام فرود هم بعد از باز شدن چرخها آنها را باز کنید. در هنگام پرواز با سرعت زیاد اگر Flap باز باشد قطعا آسیب میبیند.
همچنین در جلوی بالهای بعضی هواپیماها قسمتی وجود دارد که Slats نامیده میشود و همراه با Flaps باز میشود و وظیفه ی آنها تقریبا مثل Flap است ولی محدود تر.
از Flap میتوانید در هنگام فرود برای کم کردن سرعت استفاده کنید. مقدار باز بودن Flap در شرایط مختلف در دفترچه ی مخصوص هر هواپیما وجود دارد.
تقریبا تمام هواپیماها دارای Flap هستند.
چرخها
چرخها با کلید G باز یا بسته میشوند. بعد از بلند شدن وقتی آنقدر ارتفاع گرفتید که دیگر خطر برخورد دوباره با باند نداشتید چرخها را ببندید و در هنگام فرود هم تقریبا از زمانیکه باند فرود را واضح دیدید آنها را باز کنید. دور زدن در حالی که چرخها باز است عاقلانه نیست و توجه کنید چرخها در سرعت خاصی باز میشوند و بالای آن سرعت چرخها باز نمیشوند. این سرعت متفاوت است و مثلا برای 747 تقریبا زیر 220 نات است.
در هنگام فرود اول باید چرخهای عقب با باند برخورد کند و زاویه ی برخورد باید ملایم باشد و سپس به آرامی نوک هواپیما را روی باند قرار دهید.
Trim
در باله های عقب هواپیما (Elevators) و باله ی اصلی هواپیما (Ailerons) قسمت متحرکی وجود دارد که همراه با یوک حرکت میکند ولی میتوانید آنها را کمی شیب کنید تا هواپیما در زاویه ی خاصی بدون دخالت شما حرکت کند.
فرض کنید از باند جدا شده اید و میخواهید چند هزار پا ارتفاع بگیرید. در این صورت باید تا آخر دستتان روی فرامین باشد و هواپیما را بالا بکشید. با این پیچ کوچک میتوان بال ها را کمی شیب کرد تا هواپیما خودش رو به بالا برود و یا برعکس. البته Trim به چپ و راست هم وجود دارد که برای زمانیکه باد می آید به درد شما میخورد.
Lights
چراغها در طول پرواز به شما کمک زیادی میکنند. کلید L کلیه ی چراغهای هواپیما را روشن و یا خاموش میکند و کلید Ctrl+L چراغهای پروژکتور را برای Taxi کردن روشن میکند و کلیدهای RShift+L هم چراغ پنل را روشن میکند تا در شب بتوانید پرواز کنید.
Taxi
حرکت بر روی باند را TAXI میگویند. هواپیما از پارکینگ و رمپ پروازی TAXI میکند و به باند میرسد. مسیر تاکسی کردن با خط مشخص شده است و شما نباید از آن خارج شوید تا به اشیا نزدیک رمپ برخورد نکنید.
توجه کنید که هیچکس حق ندارد بر روی باند تاکسی کند و فقط در هنگام فرود بدون آنکه بایستید باید زمانیکه سرعتتان به حد تاکسی رسید سریعا از یکی از مسیرهای تاکسی (Taxi Way) از باند خارج شوید.
سرعت مجاز و مطمئن برای تاکسی 15Knots است و در سرعتهای بالاتر از این هواپیما ممکن است سر پیچها به دور خود بچرخد یا لیز بخورد.
در تاکسی کردن شما نمیتوانید از Aileronها برای رفتن به چپ و راست استفاده کنید و فقط باید با Rudderها این کار را انجام دهید و همچنین در حین پرواز استفاده کردن از Rudder تعادل هواپیما را بهم میزند.
Brake
ترمزها هم یکی از مهمترین رکنهای پرواز هستند. در Taxi کردن شما با ترمز سرعت کم میکنید و در هنگام پارک کردن هواپیما هم باید از ترمز دستی استفاده کنید. کلید مربوط به ترمز . (نفطه) است و ترمز دستی هم با LShift+. کار میکند.
هرگز در هنگام فرود ترمز دستی را نکشید و زمانیکه چرخها کاملا بر روی باند قرار نگرفتند ترمز را فشار ندهید که هواپیما آسیب میبیند.
Rev
موتورهای جت قابلیتی دارند که میتوانند با بستن دریچه خروجی به صورت معکوس کار کنند. در این حالت به شدت سرعت کاهش می یابد و هواپیما می ایستد. این حالت فقط زمانی کار میکند که چرخا بر روی زمین باشند.
قبل از نشستن شما باید موتورها را با زدن کلید F1 بر روی Idle قرار دهید و زمانیکه چرها بر روی باند رفت باید F2 را فشار دهید و نگاه دارید تا موتورها معکوس شوند.
پس از رسیدن سرعت به حد تاکسی کلید F1 را بزنید تا حالت معکوس قطع شود و همچنین Spoiler را جمع کند تا بتوانید تاکسی کنید.
اگر به موقع موتورها را معکوس کنید و همچنین از Spoiler و Flap به درستی استفاده کنید، برای ایستادن هواپیما نیازی به ترمز نخواهد بود.
دنده عقب
برای رو به عقب رفتن در هنگام تاکسی کردن اول موتورها را Idle کنید و سپس کلیدهای RShift+P را بزنید.
Take Off
به جدا شدن هواپیما از باند میگویند و تا لحظه ی ترک مبدا ادامه دارد. در Take off خلبان هواپیما با کسب اجازه ی پرواز و جزئیات مسیر موتورها را روشن کرده و دور موتور را بالا میبرد تا به سرعت معین رسیده و سپس فرامین را به پایین میکشد تا هواپیما به بالا برود.
Landing
از لحظه ی آغاز تقرب شروع میشود و تا رسیدن به Taxi Wayها ادامه دارد. در عملیات Landing چرخها و فلپ ها باز میشوند و موتور در حالت Idle قرار میگیرد تا به سطح باند نزدیک شود.
Heading
دماغه یا هدینگ است که تنظیمات قرارگیری آن توسط برج مراقبت به شما داده میشود و شما در درجه های معینی با زاویه ی معینی هدینگ را به چپ یا راست میبرید تا عملیات دور زدن و چرخش انجام شود. برای پیچیدن به راست و چپ باید از Aileronها استفاده کنید و برای بالا و پایین رفتن یا همان سعود و نزول باید از Elevator استفاده کنید.
Gate
اولین جایی است که پس از Landing باید به آنجا بروید و محل پیاده کردن مسافران و بار هواپیما است. در Gate باید موتورها را خاموش کرده و قبل از آن ترمز دستی را بکشید.
Glide Scope
مسیری که هواپیما در هنگام landing باید طی کند تا در لحظه ی برخورد چرها با باند، درست در ابتدای آن قرار بگیرد و نه زودتر و نه دیرتر این کار انجام شود. در اکثر فرودگاهها چهار چراغ وجود دارد که بعضی به صورت دو سطر در ستون است و بعضی به صورت چهار چراغ کنار هم که در هر صورت باید دو چراغ قرمز و دو چراغ سفید باشد. اگر سفیدها بیشتر شود یعنی بالای مسیر معین هستید و اگر قرمزها بیشتر شود یعنی زودتر و قبل از باند به زمین میرسید.
Auto Pilot
به صورت AP هم نمایش داده میشود و در این حالت هواپیماها با استفاده از داده های قبلی به صورت خودکار پرواز میکند. البته به این صورت نیست که کاملا خودکار باشد. یعنی شما باید به هواپیمها بدهید ارتفاع 4000 پا تا هواپیما اتومات ارتفاع زیاد کند و به حد معین برسد.
توجه کنید که چه در عملیات Take off و چه در Landing نباید از AP استفاده کنید.
در FSX با کلید X میتوان AP را خاموش یا روشن کرد.
در این پست اصطلاحات زیاد و مهمی توضیح داده شد. اگر سوالی در مورد حالتهای دیگر و امکانات دیگر دارید حتما مطرح کنید.
به این موضوع توجه کنید که توضیحات بالا در مورد نرم افزار شبیه سازی پرواز مایکروسافت است و ممکن است بعضی چیزهایی که در بالا توضیح دادم با واقعیت کمی متفاوت باشد.